Berichten

Aftrap ‘COGITO in Space’ video’s

De aftrap ‘COGITO in Space’ op 5 november 2018 markeerde de eerste publieke uitvoering van het interdisciplinaire project ‘COGITO in Space’ in ASTRON en de Dwingeloo Radiotelescoop. Sprekers op het symposium in ASTRON’s Van de Hulst Auditorium waren Frank White (The Overview Effect), Fred Spier (Big History and the Future of Humanity) en Nicole Stott (interview met de gepensioneerde NASA-astronaut). Het symposium werd gemodereerd door Josephine Bosma. Het symposium werd voortgezet in de radiotelescoop door hersenactiviteit van een bezoeker naar de kosmos te sturen. In ASTRON’s Minaert Room interviewde Daniela Frank White en Fred Spier.

Interview, symposium en de COGITO-activiteit in de radiotelescoop werden gefilmd door Sandro Bocci. Met dank aan ASTRON (www.astron.nl) en CAMRAS. ‘COGITO in Space’ is een project van mediakunstenaar en artist in residence bij de Dwingeloo Radiotelescoop Daniela de Paulis (www.cogitoinspace.org).

In de onderstaande vouwmenu’s kunt u een video van het COGITO in Space-project kiezen. Zodra een vouwmenu-onderwerp is geopend, kunt u op de afbeelding klikken om de filmregistratie van dat onderwerp te openen. Alle gesproken tekst is Engels.

‘COGITO in Space’ Symposium PART 1

‘COGITO in Space’ Symposium PART 1

Sprekers: Frank White (The Overview Effect) and Fred Spier (Big History and the Future of Humanity).

‘COGITO in Space’ symposium PART 2

‘COGITO in Space’ symposium PART 2

Spreker: Nicole Stott (interview met de gepensioneerde NASA-astronaut).

‘COGITO in Space’ Dwingeloo Radio Telescope

‘COGITO in Space’ Dwingeloo Radiotelescoop

Het project ‘COGITO in Space’ wordt in de Dwingeloo Radiotelescoop uitgevoerd. Een bezoeker in de cabine van de radiotelescoop zendt zijn of haar hersenactiviteit de kosmos in terwijl hij een meeslepende video bekijkt van een experimentele interpretatie van de Aarde zoals gezien vanuit de ruimte. De bezoeker wordt uitgerust met een geavanceerd encephalogramsysteem (EEG) en een virtual reality-headset; de voorbereiding wordt uitgevoerd door drie neurowetenschappers Guillaume Dumas, Robert Oostenveld en Stephen Whitmarshand en duurt ongeveer vijftien minuten. Zodra de voorbereiding is voltooid, wordt de hersenactiviteit in realtime omgezet in geluid en door de kunstenaar Daniela De Paulis de ruimte in gestuurd, waarbij de antenne van de Dwingeloo Radiotelescoop in stilstand staat gepositioneerd. De hersenactiviteit wordt dus overgedragen over een groot deel van de hemel, zonder een specifiek doelwit, en benadrukt de rotatie van de Aarde en onze plaats in de kosmos terwijl de ervaring plaatsvindt. Voorafgaand aan COGITO in de radiotelescoop, verkennen de bezoekers onder leiding van een planetaire wetenschapper een stuk van het Dwingelderveld, het landschap waarin de radiotelescoop staat. Deze natuurverkenning is gebaseerd op de principes van de ‘Big History’ en heeft tot doel de bezoekers een sterker gevoel van verbinding met de habitat van de aarde te geven, voordat ze de planeet symbolisch verlaten.

‘COGITO in Space’ Daniela de Paulis in gesprek met Frank White en Fred Spier in de Minnaert Room

‘COGITO in Space’ Interview van Frank White en Fred Spier in de Minnaert Room

Daniela De Paulis in gesprek met ruimtefilosoof Frank White (The Overview Effect) and cultureel antropoloog Fred Spier (Big History and the Future of Humanity).

Aftrap ‘COGITO in Space’

Tekstbijdragen: Frans de Jong en Roy Smits

Maandag 5 november ging het nieuwste kunstproject van Daniela De Paulis (artist in residence bij de Dwingeloo Radiotelescoop) ‘COGITO in Space’ in het Van der Hulst-auditorium van ASTRON en de Dwingeloo Radiotelescoop van start. Aanwezig waren ongeveer vijftig gasten bestaande uit geïnteresseerden, kennissen, kunstenaars en subsidiegevers. Met het project COGITO ‘in space’ worden gedachten als radiogolven in de ruimte verspreid.

COGITO is een interdisciplinair samenwerkingsproject en het resultaat van een aantal jaren onderzoek aan de Dwingeloo Radiotelescoop en ASTRON. COGITO is een conceptueel complex kunstproject geïnspireerd door het Overview Effect. Het belangrijkste idee achter COGITO is het creëren van een verbinding tussen de geest van de waarnemer en zijn of haar idee van het universum tijdens het bekijken van een boeiende video van de Aarde gezien vanuit de ruimte.

– Ochtendprogramma

Met een warm welkom opende Frans de Jong (CAMRAS voorzitter) in het auditorium het ochtendprogramma: een miniconferentie met hoofdthema The Overview Effect. Het Overview Effect betreft bewustzijnsverandering die astronauten ervaren als gevolg van het zien van de Aarde vanuit de ruimte. Josephine Bosma (kunstcriticus) modereerde de vier onderdelen van het programma.

1. De miniconferentie begon met een sterke opening en inspirerende lezing door Frank White (socioloog en politicoloog), auteur van het boek The Overview Effect: Space Exploration and Human Evolution. Frank beschouwt zichzelf als ruimtefilosoof. Hij belichtte diverse invalshoeken met aardige doordenkertjes als: ‘Gaan wij naar de ruimte of waren we daar al en gaan we slechts ietsje verder? Wat halen we uit de ruimte en wat laten we er achter? Verlaten wij in de verre toekomst de Aarde of zoeken we slechts naar uitbreiding?’

2. Fred Spier (cultureel antropoloog en sociaal historicus), schrijver van het boek Big History and the future of Humanity, ging in zijn lezing in op zijn persoonlijke ervaringen tijdens de vlucht van Apollo 8. ‘Tijdens die missie werd de beroemde foto ‘Earth rise’ gemaakt die de planeet Aarde laat zien boven het maanoppervlak. In de Verenigde Staten heeft dat veel sentiment opgeroepen van het publiek waarbij een sterk besef naar voren kwam dat we naar onszelf kijken. In Europa kwam het nauwelijks in het nieuws en werd de publicatie afgedaan als een mooie foto. Hoe ontstond dit verschil?’

3. Daarna kwam Nicole Stott (aquanaut, astronaut en aquarellist in de ruimte) aan het woord via een Skype-verbinding. Inmiddels gepensioneerd heeft zij daadwerkelijk het overview effect ervaren met een impact die ze nog altijd bij haar draagt. Er volgt een interessant vraaggesprek tussen haar, Josephine en Daniela.

4. De miniconferentie werd afgesloten door een forum bestaande uit Daniela en de drie bij de ontwikkeling van COGITO betrokken neurowetenschappers Guillaume Dumas, Robert Oostenveld en Stephen Whitmarsh.

Op informele wijze werden de vele vragen en antwoorden tijdens de lunch in geanimeerde gesprekken voortgezet.

– Middagprogramma

Voor het middagprogramma werden de gasten in twee groepen gesplitst.

a. Eén groep kreeg in het auditorium een lezing van Frans over de historie en de restauratie van de Dwingeloo Radiotelescoop en het huidig gebruik door stichting CAMRAS. Ook werden beelden en geluid van de door de radiotelescoop uitgezonden hersengolven naar het auditorium gestreamd.

b. De groep gasten met het parallelle programma wandelde eerst over de heide van het Dwingelderveld onder begeleiding van Maarten Roos (planetaire wetenschapper en filmmaker) terwijl deze een verhaal vertelde gebaseerd op het boek van Fred Spier. ‘Voor de wandelaars symboliseert het vrije zichtveld van de heide de leegte in de ruimte en de 25-meter schotel representeert de Aarde.’

Nadat zij zijn aangeland bij de telescoop vertelde Roy Smits (astronoom en CAMRAS vrijwilliger) over het ontstaan van radioastronomie en de Dwingeloo Telescoop. Daarna klommen de gasten de metalen trap op naar de waarneemruimte en was eindelijk het grote moment daar.

Daniela, de drie neurowetenschappers en de telescoop operators Jan van Muijlwijk en Michael Sanders (beiden CAMRAS vrijwilligers) heetten allen hartelijk welkom.

‘De cabine omgebouwd tot kunstproject ‘COGITO in Space’ staat vol met computers, een beamer en zendapparatuur. De resterende ruimte is gevuld met stoelen opgesteld rond de ‘zero gravity chair’ die je gewichtloosheid lijkt te geven. Een deelnemer ligt al klaar op deze ligstoel. Zij heeft een EEG kap op die haar hersengolven meten. Via een virtual reality bril krijgt zij een speciale film te zien die het overview effect bij haar kan induceren. De ruimte is verduisterd en de hersenactiviteit bij de gedachten van de deelnemer die in de gravity chair naar de film kijkt wordt geregistreerd en de ruimte ingezonden door Daniela die ook een gelicenseerde radiozendamateur is.’

‘Guillaume projecteert voor alle gasten een mix van de live EEG-signalen (de eerste twee kanalen) op de Stellarium-weergave van de hemel met de ster Antares als vertrekpunt van de radio-uitzending en het spectrum van de uitzending opgenomen met een kleine USB-antenne. De stem (de klinkers) met call sign PI9CAM wordt zichtbaar in de gekartelde band terwijl de EEG-transmissie zichtbaar wordt als een dichte continue band. Ondertussen horen de gasten de uitzending.’

 

Nadat de twee groepen elkaar afwisselden voor een vergelijkbare ervaring werd het kunstproject COGITO ‘in space’ afgesloten met een levendige receptie.

– Meer info over COGITO

Van Daniela De Paulis:

Van Stephen Whitmarsh (ook foto’s en technisch):

Video’s:

– Update 13 februari 2019

De symposium video’s staan nu in het blog Aftrap ‘COGITO in Space’ video’s.

Foto’s: Sandro Bocci. Animatie: Guillaume Dumas. Audio: CAMRAS (Michael Sanders).

Radiotelescoop Dwingeloo memoreert Apollo 11

In ‘Echoes of Apollo’ (http://echoesofapollo.com/ de URL verwijst naar het webarchief van de niet meer bestaande website) – een wereldwijde herdenking van de maanlanding van de Apollo 11 veertig jaar geleden – hebben radioamateurs vanuit de Dwingeloo Radiotelescoop op 27 juni 2009 een radiotoespraak naar de Maan gestuurd.

Bij de maanlanding van de Apollo 11 veertig jaar geleden speelden radiotelescopen een cruciale rol in de communicatie tussen de astronauten en de thuisbasis. Tijdens de herdenking hebben communicatiespecialisten en radioamateurs met grote parabolische antennes berichten via de Maan uitgewisseld.

De uitzending vanuit Dwingeloo werd verzorgd door radioamateur Jan van Muijlwijk (PA3FXB), een van de tientallen vrijwilligers die meehelpen de radiotelescoop in Dwingeloo te restaureren. Onder de roepnaam PI9CAM eerde hij alle astronauten die op de Maan zijn geweest door hun namen voor te lezen.

Zijn toespraak werd door de radiotelescoop in een radioboodschap naar de Maan uitgezonden. De Maan kaatste een deel van de uitgezonden radiogolven terug naar de Aarde. In dat deel van de wereld dat naar de Maan was gekeerd kon men zijn teruggekaatste toespraak beluisteren.

Wereldwijd was ook jeugd betrokken bij deze herdenking. Vanuit Zwitserland, Amerika en Australië konden zij hun stem naar de Maan laten reizen en hun echo’s drie seconden later terughoren. Deze vertraging wordt veroorzaakt door de grote afstand (385.000 km) tussen de Aarde en de Maan. Een paar dagen daarvoor publiceerde de New York Times hierover een kort artikel A Ham Radio Weekend for Talking to the Moon.

Tijdens deze herdenking is voor het eerst gebleken dat met buitengewoon kleine zendvermogens (van minder dan een honderdste Watt) wereldwijd betrouwbare radioverbindingen gerealiseerd kunnen worden door gebruik te maken van de Maan als reflector voor radiogolven. Hierbij werden de radiotelescopen van Dwingeloo en Mount Pleasant (Tasmanië) gebruikt.

– Radioboodschap PI9CAM

– Tekst radioboodschap PI9CAM

Jan van Muijlwijk heeft onderstaande tekst voorgelezen richting Tasmanië via de Maan. Daar zijn ook opnames van gemaakt in Dwingeloo (audio) en ook in Tasmanië (op video).

This is PI9CAM for the ECHOES OF APOLLO PROJECT JUNE 27, 2009

Hello nice people at the Mount Pleasant Observatory in Tasmania! Hello boys and girls “down under”. And a special hello to Rex, who initiated this operation at Mount Pleasant. Congratulations with this fantastic operation and our best wishes to you all from the Dwingeloo dish in the Netherlands.

The signals you hear now have traveled nearly 800.000 kilometers. First nearly 400.000 kilometers from Dwingeloo to the Moon and again 400.000 kilometers from the Moon to your dish at Mount Pleasant. Isn’t it a miracle?

By doing a lot of Moon bouncing today we honor the achievement of mankind 40 years ago. Because this year it is 40 years ago the first man set foot on the Moon.

I myself was only eleven years old at that time, but I have very vivid memories of the event. Our family watched television during the night to witness the famous first steps on the Moon. It was absolutely fabulous!

Some sentences spoken by the astronauts are engraved in the collective memory of mankind. Two of those sentences I would like to bounce off the Moon now:

Tranquility base here. The eagle has landed.

And the most famous of them all:

It’s one small step for man, but a giant leap for mankind!

I was thrilled by the complete Apollo project anyway. Every launch of another huge Saturn V rocket was a big adventure. And as a little boy I dreamt about how it would be like to be in space and walking on the Moon. It was a time of great expectations. I read all about it. I watched every space item on television. And what a joy it was to see the Apollo 11 mission become such a great success. And let’s not forget the other Apollo missions. Apollo 13 was a
scary adventure with a happy end. But all the other Apollo’s until nr 17 were very successful. What a time it was!

I am convinced that the Apollo project played a big role in the choices I and many others made for education and hobbies. And that it is one of the reasons I became a Ham radio operator. And thanks to that I am now involved in the restoration of this big 53 years old Dwingeloo Radio Telescope. And here we are, talking about Apollo and the Moon, via the Moon with this historic Radio Telescope. Full circle!

To conclude, back to the Apollo project. In total 12 brave man walked on the surface of the Moon. To honor their courage and to the memory of this great achievement I now read their names to the Moon to be bounced off to Tasmania:

1. Neil Armstrong
2. Edwin Aldrin
3. Charles Conrad
4. Alan Bean
5. Alan Shepard
6. Edgar Mitchell
7. David Scott
8. James Irwin
9. John Young
10.Charles Duke
11. Eugene Cernan
12. Harrison Schmitt

I hope you had good reception of our signals via the Moon! Thank you for listening and for taking part in this nice Echoes of Apollo project. And thanks to the Moon for being such a nice reflector!

Best regards to Mount Pleasant Tasmania from Dwingeloo The Netherlands. Good luck to you all.
PI9CAM end of transmission. Bye bye.

– Video impressie van RTVDrenthe

Samen met RTVDrenthe maakte Jan van Muijlwijk 20 juli 2019 een video-impressie van deze uitzending gecombineerd met beelden van de maanlanding.

Sinds januari 2007 spant de stichting CAMRAS met haar vrijwilligers en donateurs zich in om de radiotelescoop van Dwingeloo te restaureren en weer bruikbaar te maken om daarmee de interesse voor wetenschap en techniek bij de jeugd te stimuleren.