Berichten

Foto zonsverduistering vanaf Chinese maansatelliet

Afgelopen woensdagochtend 3 juli heeft de Dwingeloo Radiotelescoop deze eclipsfoto gedownload van de Chinese maansatelliet DSLWP-B. De foto is dinsdagavond 2 juli 2019 genomen, toen in Zuid-Amerika een volledige zonsverduistering te zien was. Daar viel dus de schaduw van de Maan op Aarde. Die schaduw is duidelijk te zien op de foto.

Vanuit het ISS en weersatellieten zijn eerder foto’s gemaakt van de schaduw van de Maan op de Aarde, maar deze foto is – voor zover wij kunnen nagaan – de eerste foto ooit van een zonsverduistering vanuit een baan om de Maan. En de Dwingeloo Radiotelescoop heeft eraan meegewerkt!

Veel CAMRAS vrijwilligers hebben in 2018 en 2019 bijgedragen aan de samenwerking in dit bijzondere satelliet-webcam-project van MingChuan Wei (BG2BHC/BY2HIT) van het Harbin Institute of Technology. Een project dat in de loop van deze maand zal eindigen als de DSLWP-B satelliet gecontroleerd op de Maan te pletter zal storten.

Het CAMRAS-DSLWP-B-team werd gevormd door Cees Bassa, Paul Boven (PE1NUT), Tammo Jan Dijkema, Harry Keizer (PE1CHQ), Jan van Muijlwijk (PA3FXB) en André Offringa. Pieter-Tjerk de Boer (PA3FWM) en Simon Bijlsma (PA7SB) maakten het streamen per WebSDR mogelijk; Michel Roelofs (PA1MEF) zorgde dat de ruwe data op internet beschikbaar zijn. Internationaal horen bij dit team uiteraard het team in Harbin, met name MingChuan Wei, en Reinhard Kuehn (DK5LA) voor uplink, en Daniel Estévez (EA4GPZ/M0HXM) voor analyse van de satellietbaan.

Meer info over dit project in onze blog berichten Onze kostbare Aarde en de achterkant van de Maan, Timelapse van de Aarde die achter de Maan verschijnt en Nieuwe foto van achterkant van de Maan en Aarde.

Nieuwe foto van achterkant van de Maan en Aarde

Op maandag 4 februari 2019 heeft de Dwingeloo telescoop een nieuwe foto van de aarde en de achterkant van de maan gedownload. Op de foto, gemaakt op zondag 3 februari 2019 16:20 MEWT, staan de achterkant van de maan en de aarde (met Zuid-Amerika op de voorgrond). De achterkant van de maan heeft veel meer zichtbare kraters dan de kant van de maan die vanaf aarde te zien is.

De foto is gemaakt door de Chinese satelliet LongJiang 2 die in een baan om de maan zit. Een van de apparaten op deze satelliet is gemaakt door studenten van het Chinese Harbin Institute of Technology. Zij hebben er een simpele webcam op gezet die op commando foto’s vanaf de maan kan nemen. Die foto’s worden dan met een klein antennetje naar de aarde teruggestuurd. Omdat de satelliet zo ver weg is, is daarvoor een gevoelige radioantenne op aarde nodig. De Chinezen hebben gevraagd of de CAMRAS-vrijwilligers van de Dwingeloo Radiotelescoop hierbij wilden helpen. Het downloaden van deze foto (16 KB) van de satelliet naar de radiotelescoop duurde wel 20 minuten.

De kleine Chinese satelliet die deze foto heeft gemaakt zit sinds vorig jaar in een baan om de maan. Hij is ‘meegelift’ op de raket die de QueQiao-satelliet achter de maan bracht. Op die satelliet zitten ook antennes van ASTRON, de oorspronkelijke eigenaar en professionele buurman van de radiotelescoop. ASTRON hoopt met de antennes op de grote satelliet binnenkort signalen te meten van net na de oerknal in het kader van het NCLE-project (Netherlands-China Low-frequency Explorer).

Het deel op de LongJiang-satelliet dat deze foto gemaakt heeft is ontwikkeld aan het Harbin Institute of Technology door MingChuan Wei (BG2BHC), Hu Chaoran (BG2CRY), Tai Mier (KG5TEP), Zhao Yuhao (BG2DGR). Het nemen van de foto is gecoördineerd door Wei. Bij het downloaden van de foto werd de Dwingeloo Radiotelescoop bediend door Cees Bassa, Tammo Jan Dijkema en Vanessa Moss. De commando’s om de foto te nemen zijn naar de satelliet gestuurd door de Duitse radiozendamateur Reinhard Kühn (DK5LA) met zijn zelfgebouwde antenne-installatie. Zie meer details in blogbericht Onze kostbare Aarde en de achterkant van de Maan.

De kleuren in de foto zijn achteraf aangepast. Aangezien de camera in de satelliet geen infrarood-filter heeft, komen  de kleuren veel te rood uit. Het origineel staat hieronder; we hebben het aangepast om de kleuren in balans te brengen, en daarna de maan in grijstinten te tonen.

In oktober werkte de Dwingeloo Telescoop ook al mee aan een maanfoto (zie blogbericht Onze kostbare Aarde en de achterkant van de Maan) en zelfs een filmpje (zie blogbericht Timelapse van de Aarde die achter de Maan verschijnt) waarop de aarde achter de maan verdwijnt. Toen stond de satelliet dichter bij de maan, en paste dus niet de hele maan op de foto. In de komende maanden komen er nog meer van dit soort foto’s van de achterkant van de maan. Maar in augustus 2019 houdt het op: dan is de brandstof van deze kleine satelliet op en gaat deze gecontroleerd neerstorten op de maan. De grote QueQiao-satelliet waar ASTRON aan meedoet heeft gelukkig veel meer brandstof mee en zal nog veel langer meegaan.

Timelapse van de Aarde die achter de Maan verschijnt

Op 7 oktober 2018 maakte de Chinese maansatelliet DSLWP-B deze timelaps van 1,5 uur van de Aarde als deze achter de Maan te voorschijn komt. Een internationaal team van radioamateurs en amateurastronomen heeft de beelden gedownload met de Dwingeloo Radiotelescoop. Het team bestond uit MingChuan Wei (BG2BHC), Reinhard Kuehn (DK5LA), Daniel Estévez (EA4GPZ/M0HXM), Tammo Jan Dijkema, Cees Bassa, Paul Boven (PE1NUT) en er waren nog meer teamleden bij betrokken. Klik op de afbeelding om de timelaps te zien.

Tammo Jan Dijkema gaf een korte uitleg over dit project in de Dwingeloo Radiotelescoop voor RtvDrenthe Dwingeloo-telescoop ontvangt maanfoto’s.

Meer informatie over dit project in ons eerdere blog Onze kostbare Aarde en de achterkant van de Maan.

Onze kostbare Aarde en de achterkant van de Maan

Achterkant van de maan gefotografeerd door amateurs

Deze afbeelding toont de achterkant van de Maan, evenals onze eigen planeet Aarde. De opname werd gemaakt met een camera gekoppeld aan een amateur radiozenderontvanger aan boord van de Chinese DSLWP-B / Longjiang-2 satelliet (roepnaam BJ1SN) die momenteel rond de Maan cirkelt en werd naar de aarde verstuurd waar deze werd met de Dwingeloo Telescoop werd ontvangen.

Deze afbeelding vertegenwoordigt het hoogtepunt van verschillende observatiesessies verspreid over de afgelopen maanden waarbij we de Dwingeloo Telescoop gebruikten in samenwerking met het Chinese team van de Harbin University of Technology, die de radiozenderontvanger aan boord van de Longjiang-2 bouwden, en radioamateurs van over de hele wereld.

Tijdens deze sessies testten we de ontvangst van telemetrie via lage bitsnelheid en foutbestendige digitaal gemoduleerde transmissies, evenals het JT4G-modulatietechniek ontworpen door radioamateur en Nobelprijs winnende astrofysicus Joe Taylor (K1JT) voor zwakke signaal Moonbounce experimenten. Naast telemetrie voerden we een VLBI-experiment uit door gelijktijdig Longjiang-2 vanuit China en Dwingeloo te observeren, en hebben we afbeeldingen gedownload die zijn gemaakt door Longjiang-2 van het Maanoppervlak, lensflare en de sterrenhemel gezien vanuit de baan van de Maan.

De zenderontvanger aan boord van de Longjiang-2 is ontworpen om radioamateurs in staat te stellen om telemetrische gegevens te downlinken en berichten door te geven via een satelliet in de baan van de Maan, evenals om opdracht te geven foto’s te maken en te downlinken. Daarin is de missie geslaagd omdat veel radioamateurs telemetrie- en beeldgegevens hebben ontvangen. De Dwingeloo Telescoop kunnen gebruiken om deze missie te helpen was bijzonder leuk.

Deze kleurenafbeelding werd ontvangen door radioamateurs, inclusief de radioamateurs van de Dwingeloo Radiotelescoop (PI9CAM) met Tammo Jan Dijkema en mijzelf als operators. Commando’s zijn gemaakt door MingChuan Wei (BG2BHC) en geuplinkt door Reinhard Kuehn (DK5LA). De kleurcorrectie van de afbeelding werd gedaan door Wei.

De geannoteerde afbeelding met namen van Maankraters is gemaakt door Tammo Jan. Merk op dat de krater Minnaert is vernoemd naar de Nederlandse astronoom Marcel Minnaert. Minnaert was lid van het SRZM-bestuur in de tijd dat de Dwingeloo Radiotelescoop werd ontworpen en gebouwd.

Aanvulling na 12 oktober 2018

Hieronder nog twee andere afbeeldingen, ook met een kleine kleurcorrectie. De originele afbeeldingen staan hier. De derde afbeelding toont de Maan duidelijk gezien vanuit Dwingeloo Radiotelescoop door het raam van de waarneemruimte en het metaalgaas van de spiegel.

De animatie hieronder toont de Maan gezien vanaf de DSLWP-B-satelliet terwijl deze rond de Maan draait. De opnamen voor de animatie zijn gemaakt op 15 oktober. Data voor de animatie zijn verzameld door Cees Bassa en Tammo Jan Dijkema in de Dwingeloo Telescoop (PI9CAM), door Imants Tukleris (YL3CT), Mike Rupprecht (DK3WN) en Dimitry Borzenko (4Z5CP). Reinhard Kuehn (DK5LA) verzond de commando’s naar de satelliet.

Over dit experiment, schreven Cees Bassa en Tammo Jan Dijkema een iets uitvoeriger blog Imaging the Earth from Lunar orbit in The Planetary Society.

Meer recente technische informatie op Twitter @PI9CAM.

Een meer recente animatie staat op ons nieuwere blog Timelapse van de Aarde die achter de Maan verschijnt.

Update February 4, 2019

Na een radio-stille periode om interferentie met de Chang’e 4 maanlanding te voorkomen, is DSLWP-B weer actief geworden op 13 januari 2019. De eerste mogelijkheid om foto’s van maan en aarde te maken was op 3 februari. Toen is een commando gestuurd om een time-lapse vast te leggen. Het eerste plaatje van deze time-lapse is op 4 februari 2019 gedownload met de Dwingeloo telescoop. Voor het eerst zijn op deze foto de hele maan en aarde te zien.

Voorafgaand in december 2017

In december 2017 bezochten Hu Chaoran (BG2CRY) en MingChuan Wei (BG2BHC) beiden van het Harbin Institute of Technology Harry Keizer (PE1CHQ) en Jan van Muijlwijk (PA3FXB) van CAMRAS als voorbereiding op de missie en bespreking van de mogelijkheden van de antennes en ontvangers in de radiotelescoop. Op de foto voor de Dwingeloo Radiotelescoop links Jan, in het midden Chaoran en rechts Wei. De Dwingeloo schotel is in feite doorzichtig metaalgaas, maar op deze winterse foto bedekt met sneeuw.

Foto’s CAMRAS (Tammo Jan Dijkema en Harry Keizer) en Maan en Aarde-afbeeldingen MingChuan Wei (Harbin Institute of Technology)